เมื่อเร็ว ๆ นี้ คณะนักวิจัยจากประเทศไทยได้เข้าร่วมการประชุม Thai–Japan Green Hydrogen I²CNER Symposium และการประชุมโครงการ ณ ประเทศญี่ปุ่น สะท้อนถึงความก้าวหน้าของความร่วมมือระหว่างสองประเทศในการพัฒนาเทคโนโลยีไฮโดรเจนสะอาด
การเยือนญี่ปุ่นครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยร่วมเรื่อง “Integration of High-Purity Biohydrogen Production Processes for FCEV Utilization” ซึ่งมีหัวหน้าโครงการคือ ศ.ดร. นวดล เหล่าศิริพจน์ ผู้อำนวยการบัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม (JGSEE) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) และ Associate Professor Miki Inada จาก International Institute for Carbon Neutral Energy Research (I²CNER) มหาวิทยาลัยคิวชู โดยคณะวิจัยฝ่ายไทยประกอบด้วย JGSEE มจธ. ศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติและศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ
งานวิจัยดังกล่าวมุ่งพัฒนากระบวนการผลิตไฮโดรเจนด้วยเทคโนโลยีไบโอโฟโตแคทาลิสต์ที่สามารถผลิตไฮโดรเจนได้โดยตรงจากแสงอาทิตย์ และผสานการใช้ตัวเร่งปฏิกิริยาอนินทรีย์กับเอนไซม์ชีวภาพ โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนภายใต้กรอบความร่วมมือ NEXUS โดย Japan Science and Technology Agency (JST) และหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนากำลังคนและทุนด้านการพัฒนาสถาบันอุดมศึกษาการวิจัยและการสร้างนวัตกรรม (บพค.)
การประชุม Thai–Japan Green Hydrogen I²CNER Symposium จัดขึ้นระหว่างวันที่ 26–27 มีนาคม 2569 ณ มหาวิทยาลัยคิวชู โดยมีนักวิจัยจากจากประเทศไทยและญี่ปุ่นในโครงการวิจัยภายใต้กรอบ NEXUS มาร่วมแลกเปลี่ยนความก้าวหน้าของงานวิจัย แบ่งปันมุมมอง และหารือทิศทางการพัฒนาไฮโดรเจนสีเขียวในอนาคต
ต่อมาในวันที่ 30 มีนาคม 2569 นักวิจัยจาก JGSEE มจธ. ศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติและศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ ได้เข้าร่วมการประชุมโครงการซึ่งจัดโดย I²CNER เพื่อแลกเปลี่ยนความก้าวหน้างานวิจัยและวางแผนกิจกรรมในระยะถัดไป
ทีมวิจัยจาก I²CNER ได้นำเสนอความคืบหน้าของระบบผลิตไฮโดรเจนแบบโฟโต-ไบโอแคทาลิสต์ซึ่งเป็นการผสานระหว่างกระบวนการโฟโตแคทาลิสต์และตัวเร่งปฏิกิริยาชีวภาพ รวมถึงผลการศึกษาคุณสมบัติของวัสดุที่ได้จากมันสำปะหลังที่ใช้ในกระบวนการดังกล่าว ขณะที่ทีมวิจัยจากประเทศไทยได้นำเสนอความก้าวหน้าในการพัฒนาระบบจุลินทรีย์ผลิตไฮโดรเจน ครอบคลุมการพัฒนากลุ่มจุลินทรีย์ที่มีศักยภาพ การประเมินประสิทธิภาพการผลิตไฮโดรเจนด้วยอาหารเลี้ยงเชื้อแต่ละประเภท ตลอดจนการคัดแยกและจำแนกสายพันธุ์แบคทีเรียที่มีศักยภาพโดยใช้เทคนิค 16S rDNA และการวิเคราะห์ทางชีวสารสนเทศ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าสายพันธุ์แบคทีเรียที่แยกได้ใหม่จากประเทศไทยมีศักยภาพสูงสำหรับการนำไปประยุกต์ใช้ในระบบผลิตไฮโดรเจนในอนาคต
การหารือยังได้ชี้ให้เห็นประเด็นสำคัญสำหรับการศึกษาต่อในอนาคต อาทิ ศักยภาพของสารสกัดจากกากมันสำปะหลังในการใช้เป็นสารเอื้อให้เกิดปฏิกิริยา (sacrificial agent) การเพิ่มประสิทธิภาพของระบบไบโอแคทาลิสต์แบบรีคอมบิแนนต์ และการนำจุลินทรีย์จากประเทศไทยไปบูรณาการในระบบของ I²CNER
นอกจากนี้ ยังได้หารือการแลกเปลี่ยนนักวิจัยเพื่อเสริมสร้างความร่วมมือระยะยาว โดยมีแผนส่งนักวิจัยไทย 2 ท่านไปปฏิบัติงานวิจัยที่ประเทศญี่ปุ่น และนักวิจัยญี่ปุ่น 1 ท่านมาปฏิบัติงานวิจัยในประเทศไทย
ที่ประชุมได้เห็นชอบให้จัดการประชุมความก้าวหน้าครั้งถัดไปในประเทศไทย ในช่วงต้นเดือนสิงหาคม 2569 ซึ่งนับเป็นอีกก้าวสำคัญของความร่วมมือไทย–ญี่ปุ่นในการขับเคลื่อนเทคโนโลยีไฮโดรเจนสีเขียวต่อไป
